Bugün uçsuz bucaksız ve kurak bir çöl olarak görünen Mısır’ın Batı Çölü, milyonlarca yıl önce bambaşka bir manzaraya sahipti. Bölgeyi kaplayan sıcak ve sığ deniz, farklı türlerden köpekbalıklarının da aralarında bulunduğu zengin bir ekosisteme ev sahipliği yapıyordu. Bu eski yaşamın izleri, günümüzde fosfat yataklarının içinde korunmaya devam ediyor.
Kahire Üniversitesi’nden paleontolog Tarek Yassin liderliğindeki araştırma ekibi, Abu-Tartur Platosu’nda yaptığı incelemelerde en az yedi farklı köpekbalığı türüne ait fosilleşmiş dişler tespit etti. Cretaceous Research dergisinde yayımlanan çalışma, yaklaşık 80 milyon yıl önce bölgede nasıl bir deniz ekosistemi bulunduğuna dair yeni ipuçları sunuyor.
Geç Kretase döneminde Mısır’ın bugün Batı Çölü olarak bilinen bölümü, Tetis Okyanusu‘nun güney sınırına bağlı sığ ve sıcak bir iç denizin altında kalıyordu. Deniz seviyelerinin zaman içinde düşmesi ve tektonik hareketlerin etkisiyle sular bölgeden çekildi. Eski deniz tabanı ise milyonlarca yıl süren değişimin ardından bugünkü çöl görünümüne kavuştu.
Bu eski ekosistemin izlerini araştırmak ise kolay değil. Köpekbalıklarının iskeletleri büyük ölçüde kıkırdaktan oluştuğu için tamamen fosilleşmeleri oldukça nadir. Bu nedenle araştırmacıların elde ettiği diş fosilleri, geçmişteki tür çeşitliliğini ortaya koyan en önemli bulgular arasında yer alıyor.
Çalışmada 14 farklı diş fosili türü incelendi. Örnekler arasında uzun ve ince yapıya sahip dişlerin yanı sıra, avlarını kesmeye uygun geniş ve tırtıklı dişler de bulunuyor. Bu farklılıklar, bölgede yaşayan köpekbalıklarının aynı yaşam biçimine sahip olmadığını gösteriyor.
Farklı türler farklı bölgelerde avlanıyordu
Araştırmacılar, incelenen dişlerin beş farklı soyu tükenmiş türe ait olduğunu belirledi. Serratolamna cf. serrata ve Squalicorax bassanii, Mısır’ın fosil kayıtlarında ilk kez tespit edilirken Cretalamna cf. maroccana, Scapanorhynchus cf. raphiodon ve Squalicorax pristodontus Abu-Tartur bölgesinde ilk kez belgelendi.
Dişlerin şekilleri yalnızca türleri ayırt etmekle kalmıyor, bu canlıların geçmişteki yaşam biçimleri hakkında da fikir veriyor. Farklı diş yapıları, köpekbalıklarının farklı avlanma stratejilerine sahip olduğunu ve denizin farklı derinliklerinde ayrı ekolojik alanları kullandığını düşündürüyor. Örneğin Squalicorax türlerinin kıyıya yakın sığ sularda yaşadığı, Scapanorhynchus türünün ise daha derin dış kıta sahanlığı bölgelerinde bulunduğu ifade ediliyor. Böylece bugün çöl olan Abu-Tartur’un yaklaşık 80 milyon yıl önce birbirinden farklı köpekbalıklarının aynı deniz ekosisteminde farklı alanları kullandığı bir yaşam alanı olduğu anlaşılıyor.
The post Çölün ortasında bulunan 80 milyon yıllık köpekbalığı dişinin sırrı ne? first appeared on .
